ارزیابی و تشخیص اوتیسم

غربالگری اوتیسم چیست و چه تفاوتی با تشخیص دارد؟

غربالگری اوتیسم یک بررسی اولیه است که می‌تواند مشخص کند آیا کودک ممکن است به ارزیابی دقیق‌تر از نظر اختلال طیف اوتیسم نیاز داشته باشد یا خیر. غربالگری به‌تنهایی به معنی تشخیص قطعی اوتیسم نیست.

در صورت وجود نگرانی درباره رشد کودک یا مشاهده نتیجه غیرطبیعی در غربالگری، متخصص ممکن است ارزیابی جامع‌تری را پیشنهاد کند. در این مرحله، سابقه رشد، ارتباط، تعامل اجتماعی، رفتار و سایر مهارت‌های رشدی کودک بررسی می‌شود.

بنابراین بهتر است میان غربالگری، ارزیابی تخصصی و تشخیص تفاوت قائل شویم. نتیجه یک پرسشنامه یا آزمون به‌تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست.

در ادامه با مراحل ارزیابی و تشخیص اوتیسم در پاکدشت بیشتر آشنا می‌شویم.

سن مناسب برای غربالگری اوتیسم چه زمانی است؟

غربالگری اختصاصی اختلال طیف اوتیسم معمولاً در ۱۸ و ۲۴ ماهگی انجام می‌شود. با این حال، اگر والدین یا پزشک درباره رشد، ارتباط، رفتار یا تعامل اجتماعی کودک نگرانی داشته باشند، نباید ارزیابی را صرفاً تا رسیدن کودک به این سنین به تأخیر انداخت.

برخی تفاوت‌های رشدی ممکن است پیش از ۱۸ ماهگی نیز قابل مشاهده باشند. در چنین شرایطی، مطرح کردن نگرانی با پزشک یا متخصص رشد کودک می‌تواند به تصمیم‌گیری درباره ارزیابی‌های مورد نیاز کمک کند.

چه علائمی می‌تواند نیاز به ارزیابی اوتیسم را مطرح کند؟

نشانه‌های رشدی در کودکان می‌توانند بسیار متفاوت باشند. وجود یک نشانه به‌تنهایی به معنی اوتیسم نیست؛ اما اگر والدین درباره مجموعه‌ای از رفتارها یا روند رشد کودک نگرانی دارند، بهتر است این نگرانی با متخصص مطرح شود.

نشانه‌های ارتباطی و زبانی

• تفاوت در رشد یا استفاده از مهارت‌های زبانی
• تفاوت در استفاده از اشاره یا سایر حرکات ارتباطی
• پاسخ ندادن یا پاسخ متفاوت به نام
• تفاوت در برقراری ارتباط با دیگران

نشانه‌های تعامل اجتماعی

• تفاوت در برقراری یا حفظ تعامل با دیگران
• تفاوت در نشان دادن علاقه یا توجه مشترک
• تفاوت در بازی‌های اجتماعی متناسب با سن
• تفاوت در توجه به واکنش‌ها و احساسات دیگران

رفتارهای تکراری و علایق محدود

• انجام برخی حرکات یا رفتارهای تکراری
• علاقه شدید و محدود به بعضی موضوعات یا فعالیت‌ها
• واکنش شدید یا متفاوت نسبت به تغییر در برنامه و روال روزمره
• واکنش‌های متفاوت نسبت به برخی صداها، لمس، بو، نور یا سایر محرک‌های حسی

ارزیابی و تشخیص اوتیسم چگونه انجام می‌شود؟

M-CHAT-R/F چیست؟

M-CHAT-R/F یکی از ابزارهای شناخته‌شده برای غربالگری اوتیسم در کودکان خردسال است.

ارزیابی اوتیسم یک فرایند چندمرحله‌ای است و با توجه به سن، سابقه رشد و شرایط هر کودک می‌تواند متفاوت باشد. متخصص در کنار نتایج ابزارهای ارزیابی، اطلاعات مربوط به رشد و رفتار کودک را نیز در نظر می‌گیرد.

۱. بررسی سابقه رشد کودک

در ابتدا اطلاعات مربوط به روند رشد کودک، مهارت‌های ارتباطی و زبانی، تعامل اجتماعی، رفتارها و نگرانی‌های والدین بررسی می‌شود.

۲. غربالگری اولیه

در صورت مناسب بودن سن کودک، ممکن است از ابزارهای استاندارد غربالگری مانند M-CHAT-R/F استفاده شود. نتیجه غربالگری مشخص می‌کند که آیا بررسی دقیق‌تر می‌تواند ضروری باشد یا خیر.

۳. ارزیابی رفتاری و ارتباطی

نحوه ارتباط کودک، تعامل با دیگران، بازی، رفتارهای اجتماعی و سایر ویژگی‌های رفتاری متناسب با شرایط کودک مورد بررسی قرار می‌گیرد.

۴. ارزیابی مهارت‌های رشدی

بر اساس نیاز کودک، ممکن است مهارت‌های شناختی، زبانی، حرکتی، اجتماعی و مهارت‌های روزمره نیز بررسی شوند.

۵. جمع‌بندی تخصصی

نتایج ارزیابی‌ها در کنار سابقه رشد کودک بررسی می‌شود تا درباره نیاز به ارزیابی‌های تکمیلی یا دریافت خدمات تخصصی تصمیم‌گیری شود.

ابزارهای مورد استفاده در ارزیابی اوتیسم

M-CHAT-R/F چیست؟

M-CHAT-R/F یکی از ابزارهای شناخته‌شده برای غربالگری اوتیسم در کودکان خردسال است.

ADOS-2 چیست؟

ADOS-2 یکی از ابزارهای استاندارد مورد استفاده در برخی ارزیابی‌های تشخیصی اوتیسم است.

به همین دلیل، استفاده از یک آزمون یا پرسشنامه به‌تنهایی برای تشخیص اوتیسم کافی نیست و ارزیابی باید متناسب با شرایط هر کودک انجام شود.

ارزیابی اوتیسم در انجمن همدلی پاکدشت

انجمن همدلی اوتیسم پاکدشت خدمات ارزیابی و تشخیص اوتیسم در پاکدشت را با هدف حمایت از کودکان           اختلال طیف اوتیسم و خانواده‌های آنان فعالیت می‌کند. فرایند ارزیابی با توجه به شرایط و نیازهای هر کودک انجام می‌شود و در صورت نیاز، خانواده برای دریافت خدمات تخصصی مرتبط راهنمایی خواهد شد.

آشنایی با سابقه فعالیت انجمن و خدمات ارائه‌شده می‌تواند به خانواده‌ها کمک کند قبل از مراجعه، اطلاعات بیشتری درباره مجموعه داشته باشند.

آشنایی بیشتر با انجمن همدلی اوتیسم پاکدشت

خدمات و حمایت‌های مرتبط با کودکان اوتیسم

پس از ارزیابی کودک، ممکن است بر اساس نیازهای او دریافت خدمات تخصصی مختلفی پیشنهاد شود. این خدمات می‌توانند شامل توانبخشی، گفتاردرمانی، کاردرمانی، آموزش مهارت‌های فردی و اجتماعی و حمایت از خانواده باشند.

برای آشنایی با فعالیت‌های مرتبط با رشد و توانمندسازی کودکان می‌توانید صفحه

مهارت‌های زندگی

را نیز مشاهده کنید.

مدت زمان ارزیابی اوتیسم چقدر است؟

مدت زمان ارزیابی به سن کودک، نوع ارزیابی مورد نیاز و شرایط او بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان برای همه کودکان زمان یکسانی تعیین کرد. پیش از مراجعه می‌توانید درباره تعداد جلسات و زمان مورد نیاز از مرکز سؤال کنید.

هزینه ارزیابی اوتیسم چقدر است؟

هزینه ارزیابی به نوع خدمات و ارزیابی‌های مورد نیاز بستگی دارد و ممکن است برای هر کودک متفاوت باشد. برای اطلاع از هزینه فعلی خدمات و شرایط بیمه، پیش از مراجعه با انجمن همدلی تماس بگیرید.

مزایای ارزیابی تخصصی اوتیسم در انجمن همدلی پاکدشت

سوالات متداول درباره ارزیابی اوتیسم

آیا اوتیسم فقط در کودکان خردسال تشخیص داده می‌شود؟

خیر. اگرچه غربالگری اختصاصی اوتیسم در سنین مشخصی انجام می‌شود، اما ارزیابی و تشخیص اختلال طیف اوتیسم می‌تواند در سنین بالاتر نیز انجام شود. در صورت وجود نگرانی درباره رشد یا رفتار کودک، مراجعه برای ارزیابی می‌تواند مفید باشد.

آیا نتیجه مثبت غربالگری به معنی ابتلا به اوتیسم است؟

خیر. نتیجه مثبت غربالگری به معنی تشخیص قطعی اوتیسم نیست. غربالگری تنها می‌تواند مشخص کند که آیا کودک به بررسی و ارزیابی دقیق‌تر نیاز دارد یا خیر.

آیا اگر کودک کمتر از ۱۸ ماه داشته باشد می‌توان او را ارزیابی کرد؟

در صورت وجود نگرانی درباره رشد کودک، می‌توان نگرانی‌ها را با پزشک یا متخصص مطرح کرد و بر اساس شرایط کودک درباره ارزیابی‌های لازم تصمیم گرفت. نباید وجود نگرانی‌های رشدی را صرفاً به دلیل کمتر بودن سن کودک نادیده گرفت.

ارزیابی اوتیسم چند جلسه طول می‌کشد؟

تعداد جلسات به شرایط کودک و نوع ارزیابی مورد نیاز بستگی دارد. برای اطلاع از برنامه ارزیابی و زمان تقریبی جلسات، بهتر است هنگام دریافت نوبت از مرکز سؤال کنید.

برای ارزیابی اوتیسم در پاکدشت از کجا نوبت بگیریم؟

برای دریافت اطلاعات درباره نوبت ارزیابی می‌توانید با انجمن همدلی اوتیسم پاکدشت تماس بگیرید یا از طریق صفحه

تماس با ما

راه‌های ارتباطی مرکز را مشاهده کنید.

نوبت‌گیری برای ارزیابی اوتیسم در پاکدشت

آیا اوتیسم در سنین بالاتر هم قابل تشخیص است؟

بله. اگر نشانه‌های مرتبط با اختلال طیف اوتیسم در سال‌های بالاتر شناسایی شوند، امکان انجام ارزیابی تخصصی وجود دارد. زمان مناسب ارزیابی به شرایط و سابقه رشد فرد بستگی دارد.

برای ارزیابی اوتیسم چه مدارکی لازم است؟

بهتر است والدین اطلاعات مربوط به سابقه رشد کودک، گزارش‌های ارزیابی یا درمان‌های قبلی و هر مدرکی که می‌تواند به شناخت بهتر وضعیت کودک کمک کند، همراه داشته باشند. در زمان نوبت‌گیری می‌توانید درباره مدارک مورد نیاز سؤال کنید.